LessenreeksLezing of congres

Een geheimzinnige samenzwering in de 17e eeuw – Paul Koop

 Hoe gewichtige historische feiten volledig verdampen in de vergeten nevelen van de tijd… 

 
Franciscus van den Enden, katholiek en Antwerpse jezuïet, emigreerde naar Amsterdam en kwam daar regelmatig bijeen met een groep wetenschappers in zogenaamde heerlijke vergaderingen.
Met Spinoza, Burchard de Volder, later hoogleraar experimentele fysica in Leiden, Johannes Hudde, de grondlegger van het NAP (Normaal Amsterdams Peil) of de waterhoogte bij eb en vloed, en Lodewijk Meyer, directeur van de schouwburg aan de Keizersgracht, brachten zij genoeglijke avonden door. 

De groep werd langzamerhand aangeduid als atheïstische Cartesianen, van wie de stellingen tot ongelovigheid kunnen leiden. Het stadsbestuur bemoeide zich ermee en het werd van den Enden verboden om in het openbaar te discussiëren, omdat zijn conversatie kenmerken van atheïsme vertoonde.  

In 1665, toen de tweede Engels-Nederlandse oorlog net was losgebarsten, schreef van den Enden een brief naar raadspensionaris Johan de Witt met hierin een voorstel om hem een ‘geheim maritiem wapen’ te verkopen. Wat zou dit betekenen?

 
Vijf jaar later trok Franciscus naar Parijs, waar hij een Latijnse school oprichtte. Hij werd geïntroduceerd in de hoge kringen en benoemd tot lijfarts van Lodewijk XIV. Het was april 1672 en Lodewijk XIV verklaarde de oorlog aan de Republiek der Zeven Provinciën.

Dit jaar is in de Nederlandse geschiedenis bekend als rampjaar. Door het doorsteken van de dijken, de inundatiestrategie, moest Lodewijk de strijd staken.

Maar er broeit wat bij enkele edelen. Van den Ende had verschillende contacten in Frankrijk, waaronder de hooggeplaatste Louis de Rohan. Deze wilde de zonnekoning Lodewijk XIV afzetten en zelf de macht verwerven. Het hertogdom Normandië zou dan omgevormd worden tot de Republiek Normandië waarvoor van den Enden de grondwet zou schrijven.
Een geschiedenis vol geheimzinnige verhalen en veronderstellingen die nooit helemaal ontraadseld zijn…
 

Voor deze reeks wordt een digitale cursus voorzien. Ontvang je hiervan graag een afgedrukt exemplaar, dan wordt dit tijdens de les rechtstreeks met de lesgever afgerekend. De exacte prijs voor het drukwerk wordt later bekend gemaakt.   

tarieven

basisprijs: 14 euro
UiTPAS met kansentarief: 2,80 euro
vrijwilligersprijs: 12,60 euro
 

lesdagen: donderdag 22 en 29 oktober 2026 van 13.30 tot 15.30 uur